Dev dağ kuşakları, karmaşık yaşamın ortaya çıkışını tetiklemiş olabilir
Özet haber: Yeni bir çalışma, Dünya’da karmaşık canlıların ve biyolojik çeşitliliğin gelişimini, iki büyük dağ oluşumu dönemiyle atmosferdeki oksijen artışı arasındaki ilişki üzerinden açıklıyor.

British Columbia Üniversitesi, Utrecht Üniversitesi ve İsveç Doğa Tarihi Müzesi araştırmacılarının yürüttüğü ve Science Advances dergisinde yayımlanan çalışma, çok hücreli yaşamın ortaya çıkışında jeolojik süreçlerin rolüne odaklandı. İlk tek hücreli canlıların ardından insanları, bitkileri ve hayvanları kapsayan karmaşık yaşamın gelişmesi yaklaşık üç milyar yıl aldı. Araştırmacılar, bu uzun dönemin ardındaki mekanizmanın Dünya’nın derinliklerindeki hareketler ve dağ oluşumlarıyla bağlantılı olduğunu belirledi.
Metamorfik kayaçlar üzerinde yapılan yüksek basınç ve mineral analizleri, gezegen tarihindeki iki büyük dağ oluşum döneminin atmosferdeki oksijen artışı ve biyolojik çeşitlilikteki sıçramalarla aynı zaman aralıklarına denk geldiğini ortaya koydu. Araştırmanın başyazarı Dr. Matthijs Smit’e göre yaklaşık üç milyar yıl önce Dünya’nın kabuğu daha inceydi ve bugünkü ölçekte yüksek sıradağlar bulunmuyordu. Fosfor gibi canlılık açısından önemli elementler kabukta hapsolduğu için okyanuslar besin bakımından yoksul kalıyordu.
Tektonik hareketlerle yükselen dağlar, yağmur ve rüzgârın etkisiyle daha hızlı aşındı. Erozyon, kayaçlardaki mineralleri ve besin maddelerini nehirlere, ardından okyanuslara taşıdı. Bu süreç denizlerdeki biyokütlenin artmasına katkı sağladı. Bilim insanları, mineral izlerini takip ederek iki kritik yükselme dönemini belirledi.
Utrecht Üniversitesi’nden Dr. Douwe van Hinsbergen, söz konusu dönemlerin okyanus ve atmosfer kimyasını değiştiren, oksijen soluyan karmaşık canlıların evrimiyle ilişkilendirilen Büyük Oksidasyon Olayları’yla örtüştüğünü belirtti. İsveç Doğa Tarihi Müzesi’nden Dr. Ellen Kooijman ise tektonik hareketlerin, dağ kuşaklarının bulunmadığı bir gezegenden bugünkü biyolojik zenginliğe geçişte belirleyici rol oynadığını ifade etti. Araştırmacılar, bu bulguların ötegezegenlerde karmaşık yaşam aranırken tektonik hareketler ve yüksek dağ kuşaklarının da değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
Kaynak: Cumhuriyet

