Dizilerde şiddetin sunumu tartışılıyor: Uzmanlar duyarsızlaşmaya karşı uyarıyor
Özet haber: Güneşin Doğduğu Yer dizisindeki bir kadının tren raylarına itildiği sahneye yönelik tepkiler, televizyon yapımlarında kadına yönelik şiddetin nasıl gösterilmesi gerektiği tartışmasını yeniden gündeme getirdi.

Türkiye’de kadına yönelik şiddetle mücadele sürerken, televizyon dizilerindeki fiziksel ve psikolojik şiddet sahnelerinin anlatım biçimi kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Güneşin Doğduğu Yer dizisinin 8. bölümüne ait ikinci fragmanda bir kadın karakterin tren raylarına doğru itilmesi tepki çekti. Bazı izleyiciler boykot çağrısı yaparak Radyo ve Televizyon Üst Kurulunu göreve davet etti. Tepkilerin ardından söz konusu sahneler tanıtımdan çıkarıldı.
Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği’nden Psikiyatrist Ezgi Gevher Avcı, şiddetin görsel açıdan çekici, romantik ya da sonuçlarından arındırılmış biçimde sunulmasının algıyı etkileyebileceğini belirtti. Avcı’ya göre şiddet uygulayan karakterin güçlü veya haklı gösterilmesi, bu davranışın sorun çözme yöntemi olarak meşrulaşmasına yol açabiliyor. Acı, kayıp ve hasarın görünmemesi ise şiddetin bedelsiz algılanmasını güçlendirebiliyor.
Avcı, şiddet içeriklerine tekrarlı biçimde maruz kalmanın bazı izleyicilerde duyarsızlaşmaya neden olabileceğini, gerçek şiddet mağdurlarına yönelik empati ve yardım etme isteğinin azalabileceğini ifade etti. Etkinin yaş, aile ortamı, geçmiş travmatik yaşantılar ve içeriğin paylaşılabileceği bir sosyal çevrenin bulunup bulunmaması gibi etkenlere göre değiştiğini belirten Avcı, çocuklar ile ergenlerin daha kırılgan gruplar arasında olduğunu söyledi. Televizyonda şiddet izlemenin tek başına kişiyi şiddet uygulamaya yöneltmeyeceğini vurgulayan Avcı, öfke kontrol sorunu veya şiddet geçmişi bulunan kişiler açısından ayrıntılı sahnelerin farklı riskler taşıyabileceğini kaydetti.
BAREM Araştırma’nın Kasım 2024’te yaptığı çalışmada, 2014-2024 yılları arasında seçilen 94 televizyon dizisi incelendi. Araştırmaya göre dizilerin tamamında fiziksel ve ekonomik şiddet, yüzde 97’sinde psikolojik şiddet, yüzde 34’ünde ise cinsel şiddet unsurları tespit edildi. Yılbaşından itibaren kadına yönelik şiddet, psikolojik baskı ve zorbalık içerikleri nedeniyle en az 15 yapıma yaptırım uygulandığı aktarıldı. Halef Köklerin Çağrısı, Veliaht, Eşref Rüya, Daha 17 ile Güller ve Günahlar eleştirilerin yöneldiği yapımlar arasında yer aldı.
Oyuncular Sendikası, şiddetin bir hikâyede yer almasıyla nasıl anlatıldığının birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti. Sendikaya göre sorumluluk senaryo yazımından çekim sürecine kadar devam ediyor; oyuncuların itiraz ve sahneyi reddetme haklarının sözleşmelerle güvence altına alınması gerekiyor. Yapımcıların da şiddet içeren sahnelerin projedeki yerini ve sunuluş biçimini belirlerken sorumluluk taşıdığı vurgulandı.
Kaynak: Karar


