Türkiye’de mevsimlerin dengesi değişiyor: Yaz daha erken başlıyor, kış kısalıyor
Özet haber: 65 meteoroloji istasyonunun 1965-2020 verilerini inceleyen çalışma, Türkiye genelinde yaz mevsiminin her 10 yılda ortalama 2,1 gün daha erken başladığını ortaya koydu.

Mevsim süreleri ve sıcaklık ortalamalarındaki değişimi ele alan araştırmada, en belirgin yaz başlangıcı kaymasının Ege Bölgesi’nde görüldüğü belirlendi. Ege’de değişim 10 yılda 2,4 ile 2,9 gün arasında gerçekleşirken, Marmara’da 1,4-3,2, Akdeniz’de 1,4-2,8, Karadeniz’de 1,2-3,2 ve İç Anadolu’da 0,3-2,8 gün aralığında ölçüldü. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da ise kayma 1 ile 1,5 gün arasında değişti.
Astronomik takvim mevsimleri yaklaşık 90 günlük dönemler olarak tanımlasa da araştırma, gerçek mevsimlerin sıcaklık ve hava koşullarına bağlı olarak değiştiğini gösteriyor. Artan sıcaklıklar kışların daha kısa ve ılıman geçmesine, yazların ise hem daha erken başlayıp uzamasına hem de termal açıdan daha yoğun yaşanmasına yol açıyor. Geçiş mevsimleri olan ilkbahar ve sonbaharın başlangıç ve bitiş tarihleri de bu süreçten etkileniyor.
Türkiye’nin üç tarafının denizlerle çevrili olması, özellikle sonbahardaki değişimleri önemli hale getiriyor. Denizlerin sıcaklığını daha uzun süre koruması ve atmosferde nem birikmesi, geçiş dönemlerinde şiddetli konvektif yağış ile ani taşkın riskini artırabiliyor. Çalışmada yılın en sıcak 90 günlük dönemi olan yaz mevsiminde sıcaklıkların her 10 yılda ortalama 0,2 ile 0,7 santigrat derece artacağı belirtiliyor.
Mevsim kaymaları tarım, enerji, su kaynakları, afet yönetimi ve turizm açısından da sonuçlar doğuruyor. İlkbaharda bitkilerin yapraklanma ve çiçeklenme dönemleri öne kayarken, geç don riski ve bazı zararlı popülasyonların artma ihtimali yükseliyor. Sonbaharda yüksek sıcaklıklar yaprak dökümünü ve vejetasyon döneminin sona ermesini geciktiriyor. Güneyde sıcaklık stresi artarken, İç ve Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde yeni tarım alanları oluşturabilecek iklim kuşakları ortaya çıkabiliyor.
Uzmanlar, mevsimlerdeki zamanlama ve sıcaklık değişiminin aynı hızla sürmesi halinde önümüzdeki 20 ila 30 yılda daha belirgin hale geleceğini vurguluyor. Bu nedenle iklim uyum stratejilerinin tarım, su yönetimi, enerji ve afet planlamasını birlikte kapsayacak biçimde uygulanması gerektiği ifade ediliyor.
Kaynak: Sözcü



